Column: Een inval: een nieuwe vorm van avondwake

Ben ik sober en pessimistisch als ik constateer dat de betrokkenheid bij de katholieke kerk nu heel hard achteruit gaat? Met deze constatering wil ik niets zeggen over het geloof van mensen. Daar kan alleen Onze Lieve Heer over oordelen, want die ziet van hart tot hart. En ik wil het verheugende bericht dat weer steeds meer jongeren de kerk weten te vinden, wegwuiven. Maar ik constateer dat na corona er steeds minder uitvaarten in de kerk zijn en daarmee gekoppeld ook steeds minder begrafenissen op Oostermaas. Als er begrafenissen zijn, zijn dat bijzettingen in een bestaand graf of een urnen bijzettingen.

Ik heb pijn van deze ontwikkeling. Maar het maakt feitelijk duidelijk wat al veel langer speelt: dat de katholieke kerk steeds marginaler wordt, niet het geloof dus en ook afgezien van jongeren die weer de weg terug naar de kerk weten te vinden. Heel wat kerken zullen verdwijnen, omdat én de parochianen verdwijnen én er steeds minder inkomsten zijn. Beide hangen met elkaar samen. Er zullen zeker kerken open blijven, daar niet van. Dit proces is niet te stoppen en ik geloof dat er zeker weer nieuwe vormen zullen komen van gelovig samenkomen. Het zal anders worden. Hoe? Dat weet ik nog niet. Daarom juist doet deze verandering pijn, omdat we iets waardevols kwijtraken en nog niet weten wat er in de plaats komt. Kwijtraken we het samen zijn op momenten van vreugde en verdriet op cruciale levensmomenten. Daar is de kerk nog altijd sterk in, gelukkig maar.

Hierover nadenkend, snap ik het ook wel: én naar de kerk én naar het crematorium is dubbel op en samen komen op een plek waar je de vrije hand hebt om je afscheid op een persoonlijke manier vorm te geven sluit beter aan bij onze geïndividualiseerde levenswijze. In de kerk doe je niet wat je wil en ben je gebonden aan de liturgie als je een uitvaartmis wilt.

Precies dit laatste deed me denken aan alternatieven in de kerk waar er veel meer vrijheid en ruimte is voor een persoonlijk afscheid, zonder de verdubbeling van én kerk én crematorium. Je kunt natuurlijk altijd een kerkdienst hebben op de dag van het afscheid en vervolgens een ‘stille’crematie. Dat is al een gangbare praktijk. Maar ik dacht aan de mogelijkheid van een avondwake. Aan de vooravond van het samen zijn, bij elkaar voorgegaan door mensen die dat kunnen met eigen muziek en eigen invulling in eerbied en respect voor de ruimte waar je bent en voor de overledene. In een avondwake ben je niet gebonden aan de priester en ook niet aan een bepaald protocol.

Het geeft mensen ook een alternatief om hun medeleven te betonen bij het afscheid. In de Lourdeskerk zou ik dat graag verder willen uitwerken.

Pastor Mattie Jeuken ofm.